ورم پستان چیست؟
بیماری ورم پستان را شاید بتوان مهم ترین و پرخطر ترین بیماری در گاو شیری دانست که در صنعت پرورش گاو شیری در سرتاسر دنیا از اهمیت اقتصادی بسیار بالایی برخوردار است، آسیب هایی که این بیماری از لحاظ کاهش تولید شیر و با حذف دام در گله وارد می کند امروزه در سراسر دنیا توجه دامپزشکان را به خود معطوف کرده است
ورم پستان همچنان یکی از مهم ترین بیماریهایی است که به صورت اقتصادی دامهای شیرده را تحت فشار قرار میدهد و تحقیقات اخیر نشان میدهد که هزینههای مستقیم و غیرمستقیم ترکیبی برای یک مورد ورم پستان در ۳۰ روز اول شیردهی، به ۴۴۴ دلار میرسد
عوامل بیماری ورم پستان: (Agents )
عوامل مسبب بیماری به دسته عفونی باکتریها – ویروسها – قارچ ها و مخمرها و عوامل غیر عفونی مانند ضربه و صدمات فیزیکی عوامل شیمیایی و تقسیم می شود
مهم ترین و عمده ترین عامل بروز بیماری در گاو شیری باکتری ها هستند که در دو گروه ذیل قابل هستند:
عوامل مسرى :
-استاف ها ( آرئوس – ابی فرمیس)
-استرپ ها (آگالاکتیه – دیسگالا کتیه – یوبریس – بویس – ا ستافکوآگولازمنفی CNS کورینه – باکتریوم بویس – مایکوپلاسما
عوامل محیطی :
-کلی فرم ها (ای کولای-کلبسیلاپومونیه – سیتروباکتر آنتروباکتر – سودوموناس آئروژینا – باسیلوس – پاستورلا
دوره خشکی گاو
اگرچه دوران خشکی به دورانی اطلاق می گردد که جهت بازتوانی فیزیولوژیکی و آمادگی نام جهت زایمان و شروع مرحله جدید شیرواری ، گاو از چرخه شیرواری با توجه به تمهیدات خاص خارج شده و به اصطلاح خشک می شود و در بهاربندی جدا همراه با هم گروهای خود نگهداری می گردد. ورم پستان میتواند در هر زمانی در چرخه زندگی گاو رخ دهد، اما دو دوره بحرانی با ریسک بالاتر در ابتدا و انتهای دوره خشک وجود دارد.
وقتی که گاو در حال آماده شدن برای دوره خشک است، ترشح شیر را متوقف میکند، اثر «بازیابی یا فلاشینگ» شیر که به کاهش ورود باکتریها به دهانه پستان کمک میکند، از بین میرود.
دوره پرخطر دوم در پایان دوره خشک رخ میدهد که گاو شیردهی خود را آغاز میکند. مانند هر فرآیند بیماری، رویکرد مطلوب، پیشگیری است. گزینههای زیادی برای مدیریت ورم پستان وجود دارد. موضوع این نوشته روی فرصتهای ممکن برای پیشگیری از ورم پستان گاوهای تازه زا از طریق تأمین مناسب مواد تغذیه ای برای گاوهای خشک تمرکز خواهد کرد.
دوره انتقال گاو
دوره انتقالی با (Transliteral Period) که سه هفته قبل از زایمان تا سه هفته بعد زایمان را از لحاظ زمانی شامل می شود.
این دوره از لحاظ تولید در مرحله آینده شیرواری – سلامت دام و سودمندی دام و احتمال ابتلا به بیماری های عفونی و متابولیکی پس از زایمان بسیار حائز اهمیت است و بروز بسیاری از بیماری های دام پس از زایمان معمولااز این مرحله کلید می خورد.
دام در این پریود زمانی با توجه به افزایش وزن جنین و افزایش نیازهای فیزیولوژیکی و کاهش مقدار ماده خشک دریافتی (DryMatterintak ) دچاریک بالانس منفی انرژی (NEB Negative Energy Balance) می گردد که سر منشأبیماری متابولیکی و متعاقبا بیماری های عفونی و تولید مثل در گاو می تواند باشد، شناسایی احتیاجات غذایی دام و مطالعه روند فعالیتهای فیزیولوژیکی در این مرحله و رعایت نکات دقیق تعذیه ای و توجه به راحتی گاو می تواند جهت جلوگیری از بروز بیماری های این دوره مفید واقع گردد.
گاو شیرده در دوران انتقال از عدم شیردهی به شیردهی با چالشهای متابولیکی و ایمنی زیادی مواجه است.
تمرکز تحقیقات اخیر بر روی گاوهای دوره انتقال بر این بوده است که چگونه سلولهای ایمنی عملکرد خود را در دورهای که درست قبل و بعد از زایمان است، تغییر میدهند که این ممکن است منجر به افزایش خطر بیماریهای عفونی شود. اگرچه التهاب جزئی طبیعی از پاسخ ایمنی به هر پاتوژن است، اما اعتقاد بر این است که هر گونه تحریک واسطههای التهابزا از استرسهای محیطی ممکن است یک پاسخ منفی را افزایش دهد که منجر به یک پاسخ ایمنی ناپایدار در برابر روند بیماری شود
سلولهای سوماتیک :
سلولهای سوماتیک یا سلول های بدنی به سلولهای موجود در شیر گاو می گویند که شامل گلبولهای سفید خون و سلولهای پوششی بافت پوششی پستان هستند، تعداد این سلولها به عنوان یک شاخص مناسب و البته خام جهت مانیتورینگ ورم پستان در گله ها استفاده می شود افزایش تعداد سلولهای سوماتیک شیر، نتیجه تلاش بتن گاو در رفع عفونتهای پستانی است که سیب فراخوانی گلبولهای سفید به ناحیه برای مواجهه با بیماری است و معمولاتعداد آن در یک سی سی شیر بیان می شود، عدد استاندارد آن در منابع مختلف متفاوت است و معمولا بین 150 تا ۲۰۰ هزار عدد بیانگر حالت مناسبی است. امروزه برای بررسی تعداد این سلول ها، از روشهای آزمایشگاهی و اتوماتیک استفاده می شود
اصول درمان ورم پستان در گاو شیری:
درمان ورم پستان را می توان در دو سیکل زمانی در گاوها انجام داد:
1- درمان گاوهای شیری ( Lacting cow therapy) : در زمان شیرواری درمان می کنیم
۲ – درمان گاوهای خشک (Dry cow therapy ) : در زمان خشکی درمان می کنیم
درمان گاوهای شیری(Lacting cow therapy) :
معمولا تشخیص اولیه ورم پستان در سالن شیردوشی و توسط کارگر شیر دوشی مشخص می شود لذا وی باید از لحاظ اصول اولیه علائم بیماری اطلاعات داشته باشند و سپس باید بلافاصله دام جداشده وتحت ویزیت دامپزشک گله قرار گیرد.
نقش تغذیه در کنترل بیماری ورم پستان
- پاسخ ایمنی یک عملکرد فیزیولوژیکی با هزینه تغذیهای بالا است که ممکن است بر عملکرد گاو تأثیر منفی بگذارد. سلولهای پاسخ ایمنی به طرز خاصی منحصر به فرد هستند زیرا به طور انحصاری به گلوکز برای تأمین نیازهای انرژی خود نیاز دارند. این سلولها همچنین به اسیدهای آمینه نیاز دارند تا سنتز مولکولهای سیگنال سلولی (میانجیهای ایمنی)، تولید آنتی بادی و تقسیم سلولی را پشتیبانی کنند. سایر مواد مغذی مانند عناصر کمیاب مانند مس، روی و سلنیوم برای عملکرد صحیح سلولهای ایمنی ضروری هستند.
- ویتامینهای A و E با عملکرد مناسب ایمنی مرتبط بودهاند و اکنون ویتامین D به عنوان یک تعدیلکننده مهم ایمنی در نظر گرفته میشود. اسیدهای چرب ممکن است عملکرد سلولهای ایمنی را تعدیل کنند، چه از طریق افزایش و چه از طریق سرکوب فعالیت. اسیدهای چرب زنجیره کوتاه مانند کتونها که با بیماری کتونزایی مرتبط هستند، نشان دادهاند که قابلیت پاسخ سلولهای ایمنی را سرکوب میکنند
همانطور که مشاهده میشود، سیستم ایمنی به شدت به تغذیه صحیح وابسته است که نشان میدهد در زمانهای حیاتی میتوان عملکرد ایمنی را برای پیشگیری از بیماریهای عفونی مانند ورم پستان بهبود بخشید.
توصیههای کنونی در مورد نیازهای تغذیهای گاوهای شیرده همیشه نیازهای تغذیهای اضافی سلولهای ایمنی را در نظر نمیگیرد، بنابراین مقداری آزادی در تغییر رژیمهای غذایی برای بهبود احتمالی عملکرد ایمنی گاوهای دوره انتقال وجود دارد.
- تحقیقات دانشگاه ایالت اوهایو در دهه 1990 نشان داد که افزایش مکمل ویتامین E در مقادیر بالاتر از توصیههای شورای تحقیقات ملی (NRC) به شدت موارد ورم پستان و شدت آن را کاهش داد.
این کار در توصیههای NRC در سال 2001 گنجانده شد که میزان مصرف ویتامین E را از 350 به 1500 واحد بینالمللی در روز (IU/d) در دوره خشک افزایش داد تا خطر ورم پستان را کاهش دهد.
کار بیشتری که توسط این گروه انجام شد نشان داد که مکملسازی ویتامین E با دوز بالاتر (4000 IU) در روز اثر پیشگیرانه بیشتری دارد. از این کار مشخص شد که گاوهایی که غلظت ویتامین E خون آنها زیر 3 میکروگرم بر میلیلیتر (µg/ml) است، تقریباً 9 برابر در خطر بیشتری برای ورم پستان قرار دارند.
گاوهای خشک که از رژیم غذایی چرای سنتی استفاده میکنند، تنها غلظت ویتامین E خون حدود 1.5 میکروگرم بر میلیلیتر را بدون مکملسازی اضافی حفظ خواهند کرد. مطالعاتی که آثار محافظتی مکملسازی ویتامین E را پیدا نکردند، غالباً انالیزی برای فراسنجههای خونی در دسترس خود نداشتند.
تحقیقات دانشگاه گلوف نشان داد که مصرف مکمل ویتامین A تأثیرات مثبتی در پیشگیری از موارد ورم پستان پس از زایمان در 30 روز اول شیردهی دارد.
مشاهده شد که گاوهایی که غلظتهای بالاتری از ویتامین A (رتینول) در خون داشتند، در 30 روز اول شیردهی کمتر در معرض ابتلا به ورم پستان قرار داشتند. این تحقیق آستانهای برای غلظت ویتامین A در خون تعریف نکرد، اما نشان داد که با افزایش غلظت آن در خون به میزان 100 نانوگرم در میلیلیتر، خطر ابتلا به ورم پستان 60% کاهش مییابد.
تحقیقات درباره مواد معدنی مشاهده شده در رژیم غذایی گاوهای خشک، در نشان دادن تغییرات قابل توجه در ریسک ورم پستان، کمتر قطعی بوده است.
در یک مطالعه از گاوها که در دو طرح تغذیهای دانشگاه پن استیت شرکت داشتند، نشان داد که گاوهایی با غلظت بالای آهن سرم یا غلظت پایین مس سرم در معرض ریسک بیشتری برای ورم پستان هستند.
- آهن یک ماده مغذی ضروری برای باکتریهای گرم منفی (ماستیت کلا فرم) است. پستان گاو ترکیباتی مانند لاکتوفرین تولید میکند تا باکتریها را از دسترسی به آهن مسدود کند و از آن جلوگیری کند.
- مس برای عملکرد سلولهای ایمنی و فعالیت آنتیاکسیدانی جهت سرکوب التهاب زیاد اهمیت دارد. هرچند که بر لزوم مواد مغذی ضروری بیشتر برای حمایت از عملکرد ایمنی تأکید میکنیم، باید به خاطر داشته باشیم که برخی مواد مغذی ممکن است سمی باشند و در صورت وجود در مقادیر زیاد ممکن است تأثیرات منفی بر پاسخ ایمنی داشته باشند..
- پس این نکات چه مفهومی را به ما میرساند؟ اینکه رژیم غذایی گاو خشک مهمترین رژیم در فارم است.
ما باید رژیم غذایی گاو خشک را به درستی تنظیم کنیم تا از نگرانیهای بالقوه بیماری پس از زایمان، از جمله ورم پستان، جلوگیری کنیم. بسیاری از رژیمهای غذایی گاو خشک از مکملها تهی شدهاند تا از تغذیه بیش از حد جلوگیری شود
بهترین رویکرد این است که به طور کلی با مشاوره از متخصص تغذیه خود کار کرد تابتوان رژیم غذایی گاو های خشک خود را به درستی تکمیل کرد و از دامپزشک خود برای ارزیابی پاسخ گاوها به مکمل استفاده کرد تا اطمینان حاصل شود که آنها به غلظت های مطلوب مرتبط با کاهش خطر ورم پستان دست می یابند یا خیر.
به یاد داشته باشید که فقط به دلیل وجود مکمل در رژیم غذایی این اطمینان حاصل نمیشود که همه گاوها مقدار مورد نظر از ترکیبات لازم مغذی را به دست می آورند.
تنوع در مصرف خوراک وجود دارد، به ویژه در سیستم های تغذیه با رقابت بالا یا در دوره های استرس گرمایی. تنوع در مصرف ماده خشک یک بهاربند گاو بالغ 5-8 پوند در روز است.
متخصص تغذیه باید این تنوع در مصرف بهاربند های گاو خشک را در نظر بگیرد تا اطمینان حاصل شود که درصد بیشتری از گاوها مواد مغذی کافی مصرف می کنند. همچنین، به یاد داشته باشید که پتانسیل فعل و انفعالات آنتاگونیستی بین مواد مغذی و سایر ترکیبات غذایی وجود دارد که ممکن است در دسترس بودن را کاهش دهد.
