آفلاتوکسین ها یکی از مهم ترین مایکوتوکسین ها یا سموم قارچی هستند که باعث آلودگی محصولات غذایی شده و تهدیدی برای سلامت انسان و حیوانات محسوب می شوند. به دلیل اهمیت این سم قارچی در صنعت غذا و شناخت بهتر آن، در این مطلب به چگونگی تولید آفلاتوکسین، انواع آفلاتوکسینها، مواد غذایی مستعد آلودگی با این سم قارچی و خطرات روی انسان و زیان های اقتصادی آن ها پرداخته شده است.
آفلاتوکسین ها خطر جدی برای سلامت انسان و دام هستند .
آفلاتوکسین ها مواد سمی هستند که توسط انواع خاصی از قارچ ها( کپک ها) تولید می شوند و به طور طبیعی در سراسر جهان وجود دارند و می توانند محصولات غذایی را آلوده کرده و تهدید جدی برای سلامتی انسان و دام باشند .آفلاتوکسین ها بار اقتصادی قابل توجهی دارند و سالانه باعث نابودی بیش از ۲۵٪ محصولات غذایی در جهان می شوند .
نشانه های بالینی، جراحات ماکروسکوپیک، هیستوپاتولوژی و نیز تأثير سم بر عملکرد جوجه گوشتی در آفلاتوکسیکوز تجربی و طبیعی از سرتاسر دنیا گزارش شده است. بی اشتهایی، کاهش وزن، افزایش ضریب تبدیل غذایی، افسردگی، عدم تعادل و زمین گیری از نشانه های اولیه مسمومیت با این سم است که در صورت تداوم، پرنده مبتلا تلف می شود .
آفلاکتوسین یکی از اعضای خانواده سمهای تولید شده توسط قارچهای خاصی است که در دانهها و محصولات کشاورزی مثل بادام زمینی، پنبه، ذرت و بادام درختی یافت میشوند. قارچ اصلی آنها که آفلاتوکسین را تولید میکند، آسپرگیلوس و آسپرگیلوس پاراسیتیکوس نام دارد که در نواحی گرم و مرطوب زندگی و رشد میکنند.
بنتونیت یکی از مکمل ها و مواد افزودنی است که کاربرد و نقش آن در فرایند تغذیه و خوراک دام و طیور در پژوهش های علمی متنوع از لحاظ مختلف بررسی شده:
استفاده از بنتونیت در فرایند تغذیه و پرورش دام جهت بهبود یافتن میزان تولید، ضریب تبدیل و وزن گیری بیشتر حیوانات صورت می گیرد.
مصرف بنتونیت در دام بر افزایش تولید شیر و بهبود کیفیت آن اثر می گذارد و سبب کنترل اسیدیته یا pH شکمبه و غلظت اسیدهای چرب می شود و همچنین سبب کاهش یافتن میزان نیتروژن آمونیاکی شکمبه خواهد شد.
بنتونیت سدیمی یک ماده معدنی است که از معادن بسیاری از نقاط جهان قابل استحصال می باشد. البته در کنار استخراج بنتونیت سدیک ، سایر انواع آن نظیر بنتونیت کلسیم دار و بنتونیت پتاسیم نیز به صورت رگه ای وجود دارد ولی در این میان طیف مصارف خاک بنتونیت سدیم دار بسیار وسیع تر می باشد.
آفلاتوکسین B1 یک آلاینده ی شایع در خوراک طیور میباشد و بیشترین سمیت حاد و مزمن را در بین کلیه ی مایکوتوکسین ها دارد. در طول دههی گذشته، تحقیقات به خوبی تأثیر منفی آفلاتوکسین B1 بر سلامت طیور را نشان داده اند. از این رو تعیین وضعیت غلظت آفلاتوکسین B1 در خوراک طیور ضروری است.
پلت کردن خوراک به دلیل تقاضای بالای استانداردهای کیفیت فیزیکی، ارزش غذایی و بهداشت میکروبیولوژیکی، و همچنین انعطاف پذیری بیشتر در ترکیب مواد خام جدید و متنوع، به طور قابل توجهی تغییر کرده است. پلت کردن خوراک، ویژگی های تغذیه ای را بهبود می بخشد، زیرا هضم نشاسته ها و جذب مواد مغذی را افزایش می دهد.
آفلاتوکسین ها ممکن است باعث کاهش تولید حیوانات (شیر، تخم مرغ، گوشت و…) ، سرکوب سیستم ایمنی بدن، سرطان زایی و جهش های ژنتیکی شوند. همچنین آفلاتوکسین ها می توانند در شیر، گوشت یا تخم مرغ نیز موجود باشند که از خوراک های آلوده حیوانات به این فراورده ها منتقل می شوند.
فساد مواد غذایی تو سط قارچ های تولید کننده مایکوتوکسین یکی از مشکلات اساسی سلامت مواد غذایی بوده وقارچ ها مسئول خسارت های اقتصادی قابل توجهی به محصولات کشاورزی هستند. در میان مایکوتوکسین ها،آفلاتوکسین ها متابولیت های ثانویه سرطان زا و به شدت سمی هستند که عمدتا توسط آ سپرژیلوس فلاووسوآسپپرژیلوس پارازیتیکوس در محصولات کشاورزی مانند بادام زمینی، دانه ذرت، غلات و خوراک حیوانات تولیدمی شوند درجه حرارت بالا، رطوبت بالا و تخیره ماده غذایی شرایط را برای تولید مایکوتوکسین ها در مواد غذایی فراهم می کند.
